Haagse bezonningsnorm

De Haagse norm in het kort

Wat is de Haagse bezonningsnorm?

De Haagse bezonningsnorm is ontwikkeld om de invloed van nieuwe bebouwing op de bezonning van de omgeving aan objectieve criteria te kunnen toetsen. De oorspronkelijke norm is in 1996 als algemeen gemeentelijk kader vastgesteld. Daarbij werd aangesloten bij de lichte TNO-norm, met als ondergrens ten minste 2 mogelijke bezonningsuren per dag in de periode van 19 februari tot en met 21 oktober.

Den Haag heeft deze systematiek aangepast aan een stedenbouwkundige beoordeling. Niet de exacte positie van een raam, maar de bezonning van de gevel is maatgevend. Daarnaast worden zonstanden van 10 graden of lager buiten beschouwing gelaten.

Actualisering van de norm in 2010

In 2010 is de Haagse bezonningsnorm geactualiseerd. De bestaande norm uit 1996 is daarbij op hoofdlijnen gehandhaafd, maar de toepassing en onderzoeksmethode zijn nader omschreven. Het doel hiervan was onder andere om de bruikbaarheid en juridische duidelijkheid van het toetsingskader te vergroten.

De gemeente geeft daarbij expliciet aan dat met het begrip norm in dit verband een regel of richtsnoer wordt bedoeld. Het gaat dus om een gemeentelijk beoordelingskader en niet om een landelijke wettelijke norm.

Verschil met de lichte TNO-norm

De Haagse norm sluit inhoudelijk aan bij de lichte TNO-norm, maar wijkt op een aantal belangrijke onderdelen af. Het belangrijkste verschil is de positie van het meetpunt.

• TNO: het meetpunt ligt in het midden van de vensterbank aan de binnenzijde van het raam van de woonkamer.
• Den Haag: het meetpunt ligt op 0,75 meter hoogte in het midden van de gevel, onafhankelijk van de positie van de ramen.
• Den Haag: alleen bezonning bij een zonnehoogte van meer dan 10 graden wordt meegerekend.
• Den Haag: bezonning op de voor- en achtergevel van dezelfde woning mag bij elkaar worden opgeteld.

Waar ligt het meetpunt?

Bij een woning wordt een denkbeeldig meetpunt op de gevel gebruikt. Dit meetpunt ligt op 0,75 meter hoogte boven het maaiveld in het midden van de gevel. Er is sprake van bezonning wanneer dit punt rechtstreeks door de zon wordt beschenen.

De bezonning op de voor- en achtergevel mag voor de beoordeling bij elkaar worden opgeteld. Hierdoor wordt de woning als geheel beoordeeld en niet uitsluitend één afzonderlijke gevel.

Welke gebouwen worden beoordeeld?

De Haagse norm richt zich op de invloed van een ontwikkeling op de bestaande omgeving. Bij bouwplannen wordt de bezonning beoordeeld van gevels van hoofdgebouwen waarin wordt gewoond. Logiesgebouwen zijn hiervan uitgezonderd.

De norm is niet bedoeld om de bezonning van de nieuwbouw zelf te beoordelen. Voor de nieuwbouw gelden de daarvoor toepasselijke bouwtechnische voorschriften.

Wanneer is bezonningsonderzoek nodig?

In de actualisering uit 2010 zijn criteria opgenomen voor situaties waarin een bezonningsonderzoek moet of kan worden gevraagd.

• Bij een bouwhoogte van meer dan 25 meter.
• Wanneer de nieuwbouw ten minste 1,5 maal de gemiddelde hoogte van de omliggende bebouwing bedraagt.
• Bij kleinere bouwhoogten, zoals dakopbouwen of extra bouwlagen, wanneer naar verwachting relevante schaduwhinder kan ontstaan.
• Wanneer in het geldende planologische kader specifieke eisen ten aanzien van bezonning zijn opgenomen.

Omvang van het onderzoeksgebied

Bij een concreet bouwplan wordt het onderzoeksgebied gekoppeld aan de hoogte van de nieuwe bebouwing. Het onderzoeksgebied wordt begrensd tot een gebied rondom het bouwwerk met een straal van maximaal driemaal de hoogte van het te realiseren gebouw.

Deze begrenzing is ingevoerd om duidelijk vast te leggen tot welke afstand de invloed van een bouwplan in het bezonningsonderzoek moet worden onderzocht.

Onderzoek op 19 februari

Voor de rapportage wordt de bezonningssituatie op 19 februari berekend. Door de overeenkomstige zonnestand is deze datum representatief voor de andere grensdatum van de norm, 21 oktober.

De bestaande en geplande situatie worden afzonderlijk berekend en met elkaar vergeleken. Daarbij wordt niet alleen vastgesteld of aan de grens van 2 uur wordt voldaan, maar wordt ook zichtbaar gemaakt waar de bezonning door het bouwplan afneemt.

Openbare en semi-openbare buitenruimten

De Haagse bezonningsnorm heeft naast woninggevels ook betrekking op openbare en semi-openbare buitenruimten met een recreatieve functie. Hieronder vallen bijvoorbeeld recreatieve verblijfsplekken en buitenruimten bij scholen en kinderdagcentra.

Voor deze buitenruimten wordt de bezonning niet op één meetpunt bepaald. Er is volgens de Haagse systematiek sprake van bezonning wanneer meer dan 50% van de betreffende oppervlakte in de zon ligt.

Particuliere tuinen en balkons vallen niet onder deze regeling. Ook de openbare weg wordt niet aan deze bezonningsnorm getoetst.

Waarop is de Haagse norm niet van toepassing?

In de actualisering uit 2010 wordt ook expliciet beschreven welke onderdelen buiten de norm vallen.

• Particuliere tuinen en balkons.
• De openbare weg.
• Ondergeschikte aan- en uitbouwen en bijgebouwen.

Meerlaagse uitbouwen met verblijfsruimten worden niet als ondergeschikte uitbouw beschouwd en kunnen daardoor wel onderdeel zijn van de beoordeling.

Bestaande en geplande situatie vergelijken

Een Haagse bezonningsstudie moet de bestaande en geplande situatie afzonderlijk inzichtelijk maken. De rapportage bevat de beschaduwing in beeld, de berekende bezonningsduur en een beschrijving van de locaties waar de bezonning kritisch is of afneemt.

Hierdoor wordt niet alleen zichtbaar of aan de norm wordt voldaan, maar ook welke invloed het bouwplan op de bestaande bezonningssituatie heeft.

Dakopbouwen

Voor dakopbouwen is de Haagse bezonningsnorm in 2011 nader uitgewerkt in een maatwerktoetsingskader. Daarbij wordt eerst onderzocht of na realisatie minimaal 2 uur bezonning aanwezig blijft.

Wanneer een woning in de bestaande situatie al minder dan 2 uur bezonning ontvangt, geldt bij deze beoordeling als uitgangspunt dat de bezonning niet verder mag afnemen. Indien nodig kan de omvang of positie van een dakopbouw worden aangepast om aan dit uitgangspunt te voldoen.

Excessenregeling bij dakopbouwen

Naast de grens van 2 uur bevat het Haagse beleid voor dakopbouwen een aanvullende excessenregeling. Deze regeling is bedoeld om te voorkomen dat een dakopbouw weliswaar aan de 2-uursnorm voldoet, maar toch een uitzonderlijk grote afname van de bezonning veroorzaakt.

Bij dakopbouwen wordt volgens deze regeling een afname van de bezonningsduur van meer dan 50% op de normdata als excessief beschouwd. In dergelijke situaties kunnen nadere eisen worden gesteld aan de situering of hoogte van de dakopbouw.

Deze 50%-regeling is specifiek gekoppeld aan het Haagse beleid voor dakopbouwen en moet daarom niet als algemene aanvullende grens voor ieder bouwplan worden beschouwd.

Hoe voert ZonlichtExpert de toets uit?

1. We bepalen welke woningen en andere relevante objecten binnen het onderzoeksgebied liggen.
2. We bouwen een maatvast 3D-model van de bestaande situatie en het bouwplan.
3. We plaatsen de meetpunten op 0,75 meter hoogte in het midden van de relevante gevels.
4. We groeperen de meetpunten per woning en onderscheiden voor-, achter- en eventuele zijgevels.
5. We berekenen de mogelijke bezonningsduur op 19 februari, waarbij alleen een zonnehoogte van meer dan 10 graden wordt meegenomen.
6. We vergelijken de bestaande en geplande situatie en beoordelen of aan het toepasselijke criterium wordt voldaan.
7. We leggen de methode, resultaten en conclusie vast in een controleerbaar rapport.