Energieverlies ramen

Energieverlies door minder zonlicht via ramen

Ramen zorgen niet alleen voor daglicht en uitzicht. Zonlicht dat door het glas naar binnen valt levert ook warmte aan een gebouw. Deze passieve zonnewinst kan tijdens het stookseizoen bijdragen aan de verwarming van een woning of andere ruimte.

Wanneer nieuwe bebouwing, een aanbouw, bomen of andere obstakels extra schaduw veroorzaken, kan minder directe zonnestraling het glas bereiken. Hierdoor neemt de beschikbare zonwinst af. Afhankelijk van de ligging, oriëntatie, glasoppervlakken en hoeveelheid extra schaduw kan dit gevolgen hebben voor de warmtebehoefte van het gebouw.

Met een onderzoek naar energieverlies via ramen maken wij deze verandering meetbaar. De bestaande situatie en de situatie na realisatie van het bouwplan worden afzonderlijk doorgerekend, zodat zichtbaar wordt hoeveel zonenergie door de nieuwe schaduw verloren gaat.

Wanneer is onderzoek naar verlies van zonwinst zinvol?

Een berekening van het verlies aan zoninstraling kan relevant zijn wanneer een verandering in de omgeving duidelijke extra schaduw op ramen of gevels veroorzaakt. Dit speelt bijvoorbeeld bij nieuwbouw naast bestaande woningen, een uitbreiding of dakopbouw, hoge beplanting of een ander obstakel dat direct zonlicht wegneemt.

Het onderzoek kan onder andere worden gebruikt bij ontwerpbeoordeling, een vergunningprocedure, bezwaar of een onderzoek naar mogelijke onrechtmatige hinder. Ook kan de berekening aanvullende informatie geven wanneer de energetische gevolgen van een bouwplan onderdeel zijn van een bredere beoordeling.

Bestaande en geplande situatie vergelijken

Om het effect van een bouwplan objectief vast te stellen, worden de bestaande en geplande situatie binnen hetzelfde 3D-model onderzocht. Hierdoor kan per raam worden bepaald hoeveel zoninstraling in de oorspronkelijke situatie beschikbaar is en hoeveel daarvan na realisatie van het bouwplan overblijft.

Deze vergelijking maakt zichtbaar welk deel van het energieverlies daadwerkelijk door de nieuwe bebouwing of het onderzochte obstakel wordt veroorzaakt. Daardoor wordt voorkomen dat de beoordeling uitsluitend wordt gebaseerd op algemene aannames over schaduw of op een beperkt aantal afbeeldingen.

Relatie tussen bezonning en energieverlies

Een bezonningsstudie laat zien hoeveel mogelijke zonuren een raam of andere locatie ontvangt. Voor het bepalen van energieverlies is alleen het aantal zonuren echter niet voldoende. Ook de hoeveelheid zonnestraling die het raam bereikt is van belang.

Daarom berekenen wij bij een energieverliesonderzoek niet alleen wanneer schaduw optreedt, maar ook hoeveel zonenergie een raam in de bestaande en geplande situatie ontvangt. Een uur zon in de vroege ochtend vertegenwoordigt immers een andere hoeveelheid zonenergie dan een uur directe zon rond het midden van de dag.

Schaduwsimulator als onderdeel van het onderzoek

Voor het inzichtelijk maken van de schaduw gebruiken wij onze zelf ontwikkelde Schaduwsimulator. Daarmee kan per datum en tijdstip worden bekeken welke ramen door bestaande of nieuwe bebouwing worden beschaduwd.

De interactieve 3D-simulatie vormt een aanvulling op de energiecalculatie. Hierdoor kan niet alleen cijfermatig worden vastgesteld hoeveel zoninstraling verloren gaat, maar kan ook visueel worden gecontroleerd wanneer en waardoor deze afname ontstaat.

Hoe wordt het energieverlies berekend?

Voor het onderzoek wordt een nauwkeurig 3D-model opgebouwd van de bestaande bebouwing, het onderzochte gebouw en de geplande situatie. De positie, afmetingen en oriëntatie van de relevante ramen en omliggende obstakels worden hierin verwerkt.

Vervolgens wordt voor de onderzochte periode berekend hoeveel zonnestraling de afzonderlijke ramen kan bereiken. Deze berekening wordt uitgevoerd voor zowel de bestaande als de geplande situatie. Het verschil tussen beide situaties geeft inzicht in het verlies aan beschikbare zonenergie als gevolg van de extra schaduw.

Afhankelijk van de onderzoeksvraag kunnen de resultaten per raam, woning, gevel of periode worden weergegeven. Hierdoor kan ook worden vastgesteld welke delen van een gebouw het sterkst door het bouwplan worden beïnvloed.

Wat ontvangt u bij het onderzoek?

De resultaten worden verwerkt in een technisch onderbouwd rapport. Afhankelijk van de onderzoeksvraag kan daarin onder andere worden opgenomen:

• een 3D-model van de bestaande en geplande situatie;
• de ontvangen zonenergie per raam of gevel;
• een vergelijking van de bestaande en geplande situatie;
• het absolute en procentuele verlies aan zoninstraling;
• een uitsplitsing per relevante periode;
• schaduwbeelden en visualisaties uit het 3D-model;
• een deskundige beoordeling van de resultaten;
• een duidelijke conclusie over de invloed van het onderzochte obstakel.

Energieverlies, BENG en NTA 8800

De energieprestatie van gebouwen wordt in Nederland bepaald volgens NTA 8800. Deze methode wordt onder andere gebruikt voor de BENG-berekening van nieuwbouw. Zoninstraling door transparante gebouwdelen speelt binnen de energiehuishouding van een gebouw een rol.

Een onderzoek van ZonlichtExpert naar het verlies van zonwinst door extra schaduw is echter niet hetzelfde als een volledige energieprestatie- of BENG-berekening volgens NTA 8800. Het onderzoek richt zich specifiek op de verandering van de beschikbare zoninstraling als gevolg van bebouwing of andere obstakels.

De resultaten kunnen daardoor als aanvullende technische informatie worden gebruikt bij de beoordeling van de energetische gevolgen van een bouwplan. Wanneer een formele energieprestatieberekening nodig is, moet deze volgens de daarvoor geldende NTA 8800-methodiek worden uitgevoerd.

Energieverlies bij onrechtmatige hinder

Bij geschillen over nieuwbouw wordt vaak eerst gekeken naar verlies van bezonning en daglicht. Extra schaduw kan daarnaast ook invloed hebben op de hoeveelheid zonnewarmte die een bestaande woning via de ramen ontvangt.

Wanneer dit voor de beoordeling relevant is, kan een berekening van het verlies aan zoninstraling onderdeel zijn van een breder deskundigenonderzoek naar de gevolgen van een bouwplan. Hiermee wordt de energetische invloed afzonderlijk en cijfermatig inzichtelijk gemaakt.

Onderzoek in heel Nederland en België

ZonlichtExpert voert onderzoeken naar zoninstraling en energieverlies uit voor projecten in heel Nederland en België. De locatie van het project vormt daarbij in de meeste gevallen geen beperking.

De berekeningen worden grotendeels digitaal en op afstand uitgevoerd op basis van bouwtekeningen, geografische gegevens, foto’s en andere beschikbare projectinformatie. Alleen wanneer specifieke gegevens ontbreken of ter plaatse moeten worden gecontroleerd, kan een aanvullende opname of inmeting nodig zijn.

Waarom ZonlichtExpert?

ZonlichtExpert combineert meer dan 15 jaar ervaring met bezonningsonderzoek, 3D-modellering en specialistische berekeningen naar zon en schaduw. Doordat wij zowel het 3D-model, de simulaties als de beoordeling uitvoeren, kunnen wij het effect van nieuwe bebouwing nauwkeurig en controleerbaar inzichtelijk maken.